صبح جمعه با گوشه ۲۸۰؛ نَتَرسون بيد رو از باد by gooshe.net published on 2020-10-22T21:39:01Z شعر که یار جدایینشدنی موسیقی ایرانی بوده، گاهی ابزاری برای اعتراض به چیزی شده که گفتن صریحش ممکن یا موثر نبوده است. مثلا محمدرضا شجریان در کنسرت «بیداد» در دهه ۶۰ خورشیدی، غزلی از حافظ را انتخاب کرد که به شکایت از وضع موجود در آن سالها و ستایش دوره سابق تعبیر شد. انتقاد او از وضعیت اجتماعی و سیاسی سالهای بعد از انقلاب ۵۷ در یک بیت بود. بیتی که به اعتراضهای مختلفی از طرف بعضی از مسئولان منجر شد و آلبوم «بیداد» را با دردسر مواجه کرد شهر یاران بود و یاد مهربانان این دیار مهربانی کی سرآمد شهر یاران را چه شد انتقاد شجریان به ملال، رخوت اجتماعی و بیتفاوتی خوابآور جامعه هم به مطلع این غزل ربط داده شد: یاری اندر کَس نمیبینیم یاران را چه شد دوستی کی آخر آمد دوستداران را چه شد محمدرضا شجریان گفته، برای انتخاب این غزل در آن سالها، بازخواست شده و یک شب را در بازداشت گذرانده است. محمدرضا شجریان که یکی از شگردهای استادانهاش انتخاب شعرهایی مرتبط با فضای اجتماعی و سیاسی هر دوره بود، در دهه ۷۰ خورشیدی هم غزلی را از سعدی خواند که باعث انتشار زیرزمینی آلبوم «قاصدک» او شد. شعری که سعدی بیش از ۷۰۰ سال پیش سُروده با آواز شجریان، چنان به دولت وقت برخورد که او نه اجازه انتشار این آلبومش را در ایران پیدا کرد و نه اجازه خواندن این آواز را. شجریان مجبور شد این بیت را در کنسرت بعدیش حذف کند: جماعتی که نظر را حرام میگویند نظر حرام بکردند و خونِ خَلق حَلال فریدون فروغی هم از خوانندههایی بود که در دوره قبل و بعد از انقلاب، کارهایش با مانع روبهرو شد. او با زیرکی در انتخاب ترانههایی مثل «سال قحطی» در دهه ۵۰ به فضای اجتماعی حاکم اعتراض میکرد و البته که آثارش برای انتشار با مشکل روبهرو میشد. ترانه «سال قحطی» او ۹ سال در ابتدای دهه ۵۰ به محاق رفت و اجازه انتشار نداشت، چون او با استفاده از فضای شعر و موسیقی از فضای سرد و بیتوجهی مردم به اوضاع سیاسی آن روزها شکایت داشت: گلدونا گل ندادن درختا بار ندادن گوسفندا گاو و میشا ماست و پنیر ندادن فروغی سال ۵۹ ترانه «یار دبستانی» را برای فیلم از «فریاد تا ترور» خواند اما وزارت ارشاد دستور داد، صدای او از فیلم حذف شود. اما چند سال بعد، این ترانه به یک سرود اعتراضی بین جوانان تبدیل شد. جوانان، اولینبار در پارک لاله در یک میتینگ دانشجویی در دهه ۷۰ «یار دبستانی» را خواندند. سرنوشت این ترانه کمی متفاوت شد و با همه دعواها و سیاسیکاریها، در دهه ۸۰ حزبهای سیاسی که مخالف یکدیگر بودند، همه از این ترانه برای اعتراض استفاده کردند و در جلسههای انتخاباتی و سیاسی خودشان خواندند و پخش کردند. «گنجشکک اشی مشی» اولینبار با صدای پری زنگنه با آهنگسازی اسفندیار منفردزاده برای فیلم «گوزنها» در دهه ۵۰ خورشیدی خوانده شد. در آن سالها، خواننده در بخشی از این َمَتل سیاسی و اجتماعی، کلمه «حاکم» را به «حکیم» تبدیل کرد: کی می گیره؟ فرّاش باشی. کی میکُشه؟ قصابباشی. کی میپزه؟ آشپزباشی. کی میخوره؟ حکیم باشی. اما فرهاد مهراد در بازخوانی همین ترانه را با کلمه اصلی مَتل خواند: «حاکمباشی». سَبک اعتراضهای نسل بعد در موسیقی کمی متفاوت شد. جوانان اهل موسیقی در دهه ۶۰ برای اعتراض، کلام خودشان را روی موسیقی اعتراضیشان گذاشتند. سبک موسیقی رپ، باب شد و آهنگ «اختلاف» سروش با اسم هنری «هیچکس» اولینبار در فیلم «گربههای ایرانی» سَمبُل اعتراض جوانان به وضعیت اجتماعی و اقتصادی شد. این آهنگ با ترانه عجیب، تلخ و گزندهاش و موسیقی رپ که برای اولینبار در یک فیلم ارائه شد، بین جوانان محبوب شد و جملاتش به اصطلاحهای روز برای اعتراض تبدیل شد: «اینجا تهرانه، یعنی شهری که، هر چی توش میبینی، باعث تحریکه…» در گوشه http://www.gooshe.net/protest-songs/ Contains tracks محمدرضا شجریان؛ نظر حرام بکردند و خون خَلق حلال by Gooshe7 published on 2020-10-21T01:17:39Z محمدرضا شجریان؛ یاری اندر کَس نمیبینیم، یاران را چه شد by Gooshe7 published on 2020-10-21T17:06:53Z محمدرضا شجریان؛ شهر یاران بود و خاک مِهْربانان این دیار by Gooshe7 published on 2020-10-21T17:16:42Z محمدرضا شجریان؛ سلامت را نمیخواهند پاسخ گفت by Gooshe7 published on 2020-10-21T17:51:34Z محمدرضا شجریان؛ قاصدک! هان، چه خبر آوردی؟ از کجا وَز که خبر آوردی؟ by Gooshe7 published on 2020-10-21T18:04:07Z
محمدرضا شجریان؛ قاصدک! هان، چه خبر آوردی؟ از کجا وَز که خبر آوردی؟ by Gooshe7 published on 2020-10-21T18:04:07Z
